Zanim cokolwiek innego: bezpieczne czytanie

U góry tej strony jest przycisk Szybkie wyjście. Działa też
dwukrotne naciśnięcie klawisza Esc. Powiemy dokładnie, co on
robi, bo połowicznej obietnicy w tej sprawie być nie może: podmienia tę stronę
na inną i sprawia, że przycisk „Wstecz” tutaj nie wraca. Nie kasuje
natomiast historii przeglądarki i nie zamyka karty.

Jeśli ktoś ma dostęp do Twojego urządzenia, bezpieczniejsze jest okno
prywatne albo cudzy telefon, komputer w bibliotece lub w pracy. Sama nasza
strona nie wysyła niczego na serwer (zaznaczone pozycje żyją
tylko w pamięci przeglądarki i znikają po zamknięciu karty), ale adres strony
zostaje w historii tak samo jak każdy inny.

Ustawa nie zna progu i to jest sedno

Najczęstsze zdanie, które słyszą osoby doznające przemocy, brzmi „przecież
nic się nie stało” albo „to jeszcze nie przemoc”. Ustawa mówi coś innego.
Przemocą domową jest „jednorazowe albo powtarzające się”
umyślne działanie lub zaniechanie, które wykorzystuje przewagę fizyczną,
psychiczną lub ekonomiczną i narusza prawa albo dobra osobiste drugiej
osoby.

Wystarczy jeden raz. Nie ma liczby zdarzeń, od której „się
zaczyna”, i właśnie dlatego na tej stronie nie ma żadnego wyniku. Test
z punktacją sugerowałby, że poniżej jakiegoś progu to jeszcze nie to, czyli
powtarzałby dokładnie to zdanie, które słyszy się od sprawcy.

Cztery rzeczy, które zaskakują w definicji

• Nie trzeba mieszkać razem ani być w związku formalnym.
  Ustawa obejmuje osobę pozostającą obecnie lub w przeszłości
  w trwałej relacji uczuciowej lub fizycznej: niezależnie od wspólnego
  zamieszkiwania i gospodarowania. Były partner też.
• Przemoc ekonomiczna jest wymieniona wprost: ograniczanie
  albo pozbawianie dostępu do środków finansowych, do możliwości podjęcia pracy
  lub uzyskania samodzielności finansowej.
• Przemoc przez telefon i internet też. Ustawa mówi
  o działaniach naruszających prywatność albo wzbudzających poczucie zagrożenia,
  poniżenia lub udręczenia, „w tym podejmowanych za pomocą środków komunikacji
  elektronicznej”.
• Dziecko, które to widzi lub słyszy, jest osobą doznającą przemocy
  domowej: tak stanowi ustawa wprost. Nie świadkiem. Osobą
  doznającą.

Nazwa ustawy zmieniła się w 2023 roku z „przemocy w rodzinie” na
„przemocy domowej” i nie była to kosmetyka, razem z nazwą
poszerzył się krąg osób objętych ochroną.

Znęcanie się jest przestępstwem ściganym z urzędu

Osobno od ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej istnieje
art. 207 Kodeksu karnego: znęcanie się fizyczne
lub psychiczne nad osobą najbliższą albo nad osobą pozostającą
w stosunku zależności. Grozi za to od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności;
wobec osoby nieporadnej ze względu na wiek lub stan, od 6 miesięcy do 8 lat;
przy szczególnym okrucieństwie: od roku do 10 lat.

Najważniejsza rzecz proceduralna: to przestępstwo jest ścigane
z urzędu. Znaczy to, że postępowanie toczy się niezależnie od tego,
czy osoba pokrzywdzona złoży wniosek. I że nie da się go „wycofać”
przez zmianę zdania. Dla wielu osób to jest argument za zgłoszeniem, bo zdejmuje
z nich ciężar bycia tą, która „doniosła”.

Co przysługuje bezpłatnie

To nie są uprzejmości ze strony instytucji, tylko wyliczenie z ustawy:

• poradnictwo medyczne, psychologiczne, prawne, socjalne, zawodowe
  i rodzinne,
• interwencja kryzysowa i wsparcie,
• ochrona przed dalszym krzywdzeniem: uniemożliwienie osobie stosującej
  przemoc korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania oraz
  zakaz kontaktowania się i zbliżania,
• bezpieczne schronienie w specjalistycznym ośrodku
  wsparcia,
• bezpłatne badanie lekarskie i zaświadczenie o przyczynach
  i rodzaju uszkodzeń ciała: warto o nie poprosić od razu,
• pomoc w uzyskaniu mieszkania dla osoby, która nie ma tytułu prawnego do
  lokalu zajmowanego wspólnie ze sprawcą.

Niebieska Karta nie wymaga niczyjej zgody

To jest przepis, o którym rzadko się wie, a bywa kluczowy. Procedurę
„Niebieskie Karty” wszczyna się bez zgody osoby doznającej przemocy
i bez zgody osoby ją stosującej. Może ją uruchomić policja, pomoc
społeczna, oświata, ochrona zdrowia albo gminna komisja rozwiązywania problemów
alkoholowych: także na zgłoszenie świadka.

Praktyczne znaczenie jest takie: żeby coś ruszyło, nie trzeba samemu
podejmować decyzji, na którą nie ma się dziś siły. Wystarczy powiedzieć
o sytuacji komuś, kto ma obowiązek zareagować.

Policja może usunąć sprawcę z mieszkania od razu

Policjant ma prawo wydać nakaz natychmiastowego opuszczenia
wspólnie zajmowanego mieszkania i zakaz zbliżania się do niego.
Od 15 sierpnia 2023 r. może też zakazać zbliżania się do osoby na
określoną odległość, kontaktowania się z nią oraz wstępu na teren szkoły,
miejsca pracy czy obiektu sportowego.

Nakaz i zakazy tracą moc po 14 dniach: chyba że sąd, na
wniosek osoby doznającej przemocy, przedłuży je postanowieniem
o zabezpieczeniu. O ten wniosek trzeba wystąpić samemu i te czternaście dni
jest po to, żeby zdążyć.

Gdzie zadzwonić

• 112: gdy zagrożone jest bezpieczeństwo teraz.
• 800 12 00 02: Ogólnopolskie Pogotowie dla Osób
  Doznających Przemocy Domowej „Niebieska Linia”: całodobowo,
  bezpłatnie, anonimowo. To jest numer, od którego najlepiej zacząć,
  jeśli nie wiadomo, od czego zacząć.
• 116 123: kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych,
  całodobowo, bezpłatnie.
• 116 111: dla osób do 18. roku życia, całodobowo,
  bezpłatnie.
• Ośrodek pomocy społecznej w Twojej gminie: stamtąd
  prowadzi droga do specjalistycznego ośrodka wsparcia.

Jeśli czytasz to o kimś innym

Świadek może zgłosić podejrzenie przemocy domowej i uruchomić procedurę,
nie potrzebuje na to zgody osoby, której to dotyczy. Nie trzeba mieć pewności
ani dowodów; wystarczy uzasadnione podejrzenie. Najgorszą reakcją jest
czekanie, aż osoba doznająca przemocy „sama się zdecyduje”, decyzja bywa
najtrudniejsza właśnie wtedy, gdy jest najbardziej potrzebna.

Zastrzeżenie

To nie jest porada prawna ani rozstrzygnięcie, czy w Twoim przypadku doszło
do przemocy: tego nie da się ustalić przez formularz na stronie i nie
próbujemy tego robić. Podane przepisy pochodzą z ustawy o przeciwdziałaniu
przemocy domowej i z Kodeksu karnego; stan na 2026 rok.