Dlaczego ta strona niczego nie ocenia

Nie znajdziesz tu wyniku procentowego ani zdania „prawdopodobnie masz niedoczynność tarczycy”. To nie jest ostrożność na wszelki wypadek. To wynika z tego, jak wygląda ta konkretna choroba.

Objawy niedoczynności tarczycy są wyjątkowo niespecyficzne. Zmęczenie, marznięcie, sucha skóra, przyrost masy ciała, gorsza pamięć i obniżony nastrój równie dobrze pasują do niedoboru żelaza, do niewyspania, do depresji, do niedoboru witaminy D i do zwykłej zimy. Nie istnieje zestaw odpowiedzi, z którego dałoby się uczciwie policzyć prawdopodobieństwo. Istnieje za to badanie krwi, które kosztuje kilkanaście złotych i rozstrzyga w jednym pobraniu.

Punktacje objawowe dla tarczycy owszem powstały, wskaźnik Billewicza w latach sześćdziesiątych, punktacja Zulewskiego w dziewięćdziesiątych. Obie stworzono w czasach, gdy oznaczenie TSH było drogie i trudno dostępne, więc trzeba je było czymś przybliżać. Dziś przybliżanie taniego badania listą objawów nie ma żadnego uzasadnienia.

Do czego więc służy ten formularz

Do spisania obserwacji przed wizytą. Wywiad lekarski przy podejrzeniu choroby tarczycy jest długi, a przy piętnastu minutach wizyty łatwo o czymś zapomnieć, zwłaszcza o rzeczach, które wydają się niezwiązane, jak rzadsze wypróżnienia albo zmiana barwy głosu. Zaznaczasz to, co u siebie widzisz, a na końcu dostajesz uporządkowaną listę do wydrukowania albo skopiowania.

Lista nie zawiera oceny i nie sugeruje rozpoznania. Zawiera to, co sam albo sama zaznaczysz, w kolejności, o którą i tak zapyta lekarz.

Co rozstrzyga: TSH

Jedno oznaczenie z krwi. TSH to hormon przysadki, który steruje tarczycą, i przy niedoczynności rośnie, zanim jeszcze spadnie poziom hormonów tarczycy. Dlatego jest badaniem pierwszego rzutu, a nie uzupełniającym.

Lekarz rodzinny może je zlecić w ramach ubezpieczenia. Prywatnie kosztuje kilkanaście do dwudziestu kilku złotych i nie wymaga skierowania. Nie trzeba być na czczo, ale warto pobrać krew rano, stężenie TSH zmienia się w ciągu doby i wieczorem bywa niższe. Jeśli wynik wypadnie poza normą, kolejnym krokiem jest zwykle FT4, a przy podejrzeniu choroby Hashimoto także przeciwciała anty-TPO.

Dwie sytuacje, w których nie warto czekać

Pierwsza to ciąża i planowanie ciąży. Nieleczona niedoczynność tarczycy w ciąży ma znaczenie dla rozwoju dziecka, a normy TSH są wtedy inne niż poza ciążą. Tu TSH sprawdza się od razu, niezależnie od objawów.

Druga to zmiany w obrębie szyi: wyczuwalny guzek, szybko rosnące zgrubienie, trudności z przełykaniem albo oddychaniem. To jest osobna ścieżka i osobne badanie (USG szyi), a nie kwestia poziomu hormonów.

U osoby starszej to samo wygląda inaczej

Po siedemdziesiątce niedoczynność tarczycy rzadko daje typowy obraz z listy powyżej. Częściej wygląda jak spowolnienie, wycofanie i kłopoty z pamięcią, czyli jak początek otępienia. To jeden z powodów, dla których TSH oznacza się rutynowo przy diagnostyce zaburzeń poznawczych: należy do przyczyn, które da się wyleczyć.

Jeśli martwisz się o pamięć swoją albo kogoś bliskiego, przygotowaliśmy do tego osobną stronę, notatkę przed wizytą przy pierwszych objawach otępienia, z pełną listą przyczyn odwracalnych.