Język polski

Przypadki: odmiana przez przypadki i ćwiczenia

Rozpoznajesz przypadek w zdaniu, wpisujesz właściwą formę rzeczownika i łączysz przypadek z pytaniem pomocniczym. Tam, gdzie forma brzmi jak inny przypadek, rozstrzyga zdanie.

W zadaniach z wpisywaniem liczą się polskie znaki: „zupe” to nie to samo co „zupę”.

Wielkość liter nie ma znaczenia.

Ustaw zestaw

Tryb
Umiejętności

Arkusz do druku

Przykład zadania

W jakim przypadku jest rzeczownik „kota” w zdaniu „Z okna widać kota na dachu”?

Odpowiedź: biernik

„Kota” brzmi jak dopełniacz, ale „widać” łączy się z biernikiem (kogo? co?). Pomaga podstawienie: widać kotkę, a nie kotki.

Przypadki: tabela z pytaniami

Przypadek Pytania kot mama
mianownik kto? co? kot mama
dopełniacz kogo? czego? (nie ma) kota mamy
celownik komu? czemu? (się przyglądam) kotu mamie
biernik kogo? co? (widzę) kota mamę
narzędnik (z) kim? (z) czym? (idę) kotem mamą
miejscownik (o) kim? (o) czym? (myślę) kocie mamie
wołacz o! (zwrot do kogoś) kocie! mamo!

Odmiana przez przypadki w liczbie mnogiej

Przypadek koty mamy
mianownik koty mamy
dopełniacz kotów mam
celownik kotom mamom
biernik koty mamy
narzędnik kotami mamami
miejscownik kotach mamach
wołacz koty! mamy!

Jak odróżnić biernik od dopełniacza

Gdy forma brzmi tak samo („widzę kota” i „nie ma kota”), pomaga zamiana na rzeczownik rodzaju żeńskiego albo przeczenie: „widzę mamę” to biernik, „nie widzę mamy” to dopełniacz.

Przypadek zależy od czasownika albo przyimka: „szukam” wymaga dopełniacza (szukam klucza), „pomagam” celownika (pomagam bratu), „interesuję się” narzędnika (interesuję się muzyką).

Przyjęta konwencja

Pytania pomocnicze podajemy według szkolnej tabeli: mianownik kto? co?, dopełniacz kogo? czego?, celownik komu? czemu?, biernik kogo? co?, narzędnik (z) kim? (z) czym?, miejscownik (o) kim? (o) czym?, wołacz o!

Formy jednakowo brzmiące w kilku przypadkach sprawdzamy tylko w zdaniach, w których czasownik albo przyimek jednoznacznie wskazuje przypadek.

Arkusz do druku

Arkusz ucznia i klucz na osobnej stronie. Zakres i trudność bierze z ustawień zestawu powyżej. Wersje A i B mają ten sam plan umiejętności i trudności, ale inne zadania. Nie są równoważne psychometrycznie: to dwa zestawy z tej samej puli.