Przypadki: odmiana przez przypadki i ćwiczenia
Rozpoznajesz przypadek w zdaniu, wpisujesz właściwą formę rzeczownika i łączysz przypadek z pytaniem pomocniczym. Tam, gdzie forma brzmi jak inny przypadek, rozstrzyga zdanie.
W zadaniach z wpisywaniem liczą się polskie znaki: „zupe” to nie to samo co „zupę”.
Wielkość liter nie ma znaczenia.
Przykład zadania
W jakim przypadku jest rzeczownik „kota” w zdaniu „Z okna widać kota na dachu”?
Odpowiedź: biernik
„Kota” brzmi jak dopełniacz, ale „widać” łączy się z biernikiem (kogo? co?). Pomaga podstawienie: widać kotkę, a nie kotki.
Przypadki: tabela z pytaniami
| Przypadek | Pytania | kot | mama |
|---|---|---|---|
| mianownik | kto? co? | kot | mama |
| dopełniacz | kogo? czego? (nie ma) | kota | mamy |
| celownik | komu? czemu? (się przyglądam) | kotu | mamie |
| biernik | kogo? co? (widzę) | kota | mamę |
| narzędnik | (z) kim? (z) czym? (idę) | kotem | mamą |
| miejscownik | (o) kim? (o) czym? (myślę) | kocie | mamie |
| wołacz | o! (zwrot do kogoś) | kocie! | mamo! |
Odmiana przez przypadki w liczbie mnogiej
| Przypadek | koty | mamy |
|---|---|---|
| mianownik | koty | mamy |
| dopełniacz | kotów | mam |
| celownik | kotom | mamom |
| biernik | koty | mamy |
| narzędnik | kotami | mamami |
| miejscownik | kotach | mamach |
| wołacz | koty! | mamy! |
Jak odróżnić biernik od dopełniacza
Gdy forma brzmi tak samo („widzę kota” i „nie ma kota”), pomaga zamiana na rzeczownik rodzaju żeńskiego albo przeczenie: „widzę mamę” to biernik, „nie widzę mamy” to dopełniacz.
Przypadek zależy od czasownika albo przyimka: „szukam” wymaga dopełniacza (szukam klucza), „pomagam” celownika (pomagam bratu), „interesuję się” narzędnika (interesuję się muzyką).
Przyjęta konwencja
Pytania pomocnicze podajemy według szkolnej tabeli: mianownik kto? co?, dopełniacz kogo? czego?, celownik komu? czemu?, biernik kogo? co?, narzędnik (z) kim? (z) czym?, miejscownik (o) kim? (o) czym?, wołacz o!
Formy jednakowo brzmiące w kilku przypadkach sprawdzamy tylko w zdaniach, w których czasownik albo przyimek jednoznacznie wskazuje przypadek.
Następne ćwiczenia
Zgłoś błąd w zadaniu
Zgłoszenie nie wychodzi samo. Możesz je skopiować albo otworzyć w swoim programie pocztowym i wysłać stamtąd. Nie dołączamy Twojej odpowiedzi ani wyniku.