Test na PTSD i traumę (PCL-5)
Przypomnij sobie jedno, najtrudniejsze zdarzenie ze swojego życia i trzymaj je w głowie przez cały test. Na każdej z dwudziestu pozycji zaznacz, jak bardzo ten problem dokuczał Ci w ostatnim miesiącu, w związku właśnie z tym zdarzeniem.
Wszystkie pozycje odnoszą się do jednego zdarzenia, które wybierzesz na starcie.
Pełne, niezmienione narzędzie: dwadzieścia objawów z kryteriów DSM-5.
To badanie przesiewowe, nie diagnoza: rozpoznanie stawia specjalista.
Twój wynik testu
Wynik zależy od tego, jak odpowiadasz dzisiaj. Warto wrócić do testu po jakimś czasie i porównać.
Co znaczy Twój wynik
To badanie przesiewowe, a nie diagnoza. PTSD rozpoznaje lekarz lub psycholog w rozmowie, po ustaleniu, jakie zdarzenie było jego przyczyną.
Sprawdź inne testy
Depresja, lęk, poziom stresu: wszystkie za darmo i bez rejestracji.
Ten test pyta o jedno konkretne zdarzenie
To jest jego najważniejsza cecha i to ona odróżnia go od zwykłej listy objawów. PCL-5 nie mierzy tego, „jak się ogólnie czujesz”, mierzy, na ile jedno wskazane zdarzenie nadal na Ciebie działa. Dlatego zanim zaczniesz, przypomnij sobie to jedno, najtrudniejsze, i przez wszystkie dwadzieścia pozycji odnoś się wyłącznie do niego. Bez tego wynik nic nie znaczy: objawy z tej listy (kłopoty ze snem, drażliwość, trudność w przeżywaniu radości) występują przy dziesiątkach innych rzeczy.
Co znaczy trzydzieści jeden punktów
To jedyny próg w tym teście, który ma oparcie w badaniach. Autorzy podają przedział 31–33 punkty jako granicę, powyżej której PTSD jest prawdopodobne. Reszta podziałów, które zobaczysz przy wyniku, to nasze uporządkowanie skali, a nie odrębnie zwalidowane kategorie, piszemy to wprost, bo w kwestionariuszach klinicznych łatwo wziąć ładną etykietę za rozpoznanie.
Powyżej progu warto pamiętać o tym samym, co przy każdym przesiewie: im rzadsze zaburzenie, tym więcej fałszywych alarmów wśród wyników dodatnich. PTSD nie jest rzadkie u osób po ciężkim zdarzeniu, ale w całej populacji jest, więc wysoki wynik oznacza „umów się na rozmowę”, a nie „masz PTSD”.
Sam wynik to nie wszystko: liczy się układ objawów
Rozpoznanie według DSM-5 wymaga objawów z czterech różnych grup naraz, a nie po prostu wysokiej sumy. Musi wystąpić przynajmniej jeden objaw nawracania (pozycje 1–5), jeden objaw unikania (6–7), dwa objawy ze zmian w myśleniu i nastroju (8–14) oraz dwa objawy pobudzenia (15–20), każdy oceniony na co najmniej „umiarkowanie”. Dlatego pod wynikiem ogólnym pokazujemy te cztery grupy osobno: dwie wysokie i dwie zerowe to zupełnie inny obraz niż cztery średnie, mimo że suma może wyjść identyczna.
Trauma to nie to samo co PTSD
Większość ludzi po ciężkim zdarzeniu ma przez pierwsze tygodnie właśnie takie objawy. I u większości one mijają. To jest normalny przebieg, a nie choroba w powijakach. PTSD rozpoznaje się wtedy, gdy objawy utrzymują się dłużej niż miesiąc i zaczynają realnie przeszkadzać w życiu. Jeśli od zdarzenia minęło kilka tygodni, wysoki wynik mówi przede wszystkim tyle, że jesteś w środku reakcji, która ma prawo trwać.
Złożone PTSD to co innego i tego ten test nie mierzy
Klasyfikacja ICD-11 wyodrębnia złożone PTSD (C-PTSD), obraz po długotrwałej, powtarzanej traumie, najczęściej z dzieciństwa, w którym oprócz powyższych objawów pojawiają się trwałe trudności z regulacją emocji, uporczywe poczucie własnej małości i chroniczne kłopoty w relacjach. PCL-5 powstał pod kryteria DSM-5 i tych trzech dodatkowych obszarów nie obejmuje. Jeśli szukasz właśnie tego, ten wynik będzie niepełny. I warto o tym powiedzieć na wizycie.
PTSD jest jednym z lepiej leczonych zaburzeń
To nie jest pocieszenie na siłę. Terapie skoncentrowane na traumie (terapia poznawczo-behawioralna w wersji dla traumy, terapia przedłużonej ekspozycji, EMDR) mają w badaniach mocne wyniki, a poprawa zwykle przychodzi w kilkunastu spotkaniach, nie po latach. Pierwszy krok to lekarz rodzinny albo psycholog; do psychiatry nie jest potrzebne skierowanie.
Jeśli w trakcie wypełniania zrobi się bardzo trudno, przerwij. Całodobowe, bezpłatne wsparcie: 116 123 (dorośli) i 116 111 (dzieci i młodzież).
Kwestionariusz PCL-5 w domenie publicznej, tłumaczenie własne. To narzędzie przesiewowe, nie diagnoza.