Test historycznoliteracki: epoki literackie
00:00 Przerwij
Lektury · epoki literackie

Test historycznoliteracki: epoki literackie

Siedem działów po epokach: od antyku i Biblii po literaturę powojenną. Każdy dział możesz przejść osobno, więc jeśli powtarzasz jedną epokę, nie musisz przechodzić przez resztę. Przy każdej odpowiedzi dostajesz wyjaśnienie.

Pytania są własne, to nie jest kopia arkusza CKE ani żadnego gotowego opracowania.

Nie ma tu pytań o sam rok graniczny epoki. Ramy czasowe są umowne i opracowania podają różne daty, więc pytamy o wydarzenie, które granicę wyznacza.

Test sprawdza wiedzę o epokach, prądach i utworach: nie sprawdza umiejętności interpretacji, a to ona waży na egzaminie najwięcej.

Wersja do druku zawiera wszystkie pytania i klucz odpowiedzi.

Epoki po kolei, w jednym zdaniu

Każda epoka jest odpowiedzią na poprzednią i najłatwiej zapamiętać ją właśnie tak,
przez to, co odrzuciła.

  • Antyk, wzorce, do których odwoływać się będą wszyscy: tragedia,
    mit, pojęcia takie jak katharsis i hybris.
  • Średniowiecze: Bóg w centrum, człowiek wobec niego. Wzorce
    osobowe: święty, rycerz, dobry władca.
  • Renesans: człowiek w centrum. Zainteresowanie tym światem
    zamiast przygotowaniem do następnego.
  • Barok: niepokój zamiast harmonii, koncept zamiast jasności,
    świadomość przemijania zamiast zachwytu.
  • Oświecenie: rozum przeciw barokowej ciemności; literatura ma
    uczyć i naprawiać.
  • Romantyzm: uczucie przeciw rozumowi, jednostka przeciw
    zbiorowości, lud przeciw uczoności.
  • Pozytywizm: praca przeciw powstaniom, nauka przeciw egzaltacji.
  • Młoda Polska: sztuka przeciw użyteczności; nastrój końca wieku.
  • Dwudziestolecie: wolność formy i języka w odzyskanym państwie,
    a pod koniec przeczucie katastrofy.
  • Współczesność: literatura po doświadczeniu wojny, która podważyła
    wszystkie wcześniejsze pojęcia.

Dlaczego nie pytamy o daty graniczne

Bo opracowania podają różne. Pozytywizm zaczyna się w jednych podręcznikach
w 1863 roku, w innych w 1864; Młoda Polska w 1890 albo 1891, zależnie od tego,
czy liczyć od pierwszych manifestów, czy od debiutu Tetmajera. Ramy epok
są umowne
i sami historycy literatury to zaznaczają.

Pytanie o taki rok miałoby dwie poprawne odpowiedzi, a osoba, która uczyła się
z innego podręcznika, dostawałaby minus za rzetelną wiedzę. Dlatego pytamy
o wydarzenie, które granicę wyznacza, a te są jednoznaczne: wydanie
„Ballad i romansów”, klęska powstania styczniowego, odzyskanie niepodległości.
Jeśli będziesz pamiętać wydarzenia, daty dopiszesz sobie sam w wersji obowiązującej
w Twojej szkole.

Trzy pary pojęć, na których wykłada się najwięcej osób

  • Hybris i fatum. Hybris to pycha bohatera, czyli jego wina.
    Fatum to wyrok losu, na który nie ma wpływu. W tragedii działają razem, ale
    to nie to samo.
  • Alegoria i symbol. Alegoria ma jedno znaczenie, ustalone raz
    na zawsze: kobieta z wagą to Sprawiedliwość. Symbol ma wiele znaczeń naraz
    i żadne go nie wyczerpuje, chochoł z „Wesela” da się czytać na kilka sposobów.
  • Praca organiczna i praca u podstaw. Pierwsza dotyczy całego
    społeczeństwa jako organizmu, w którym każdy element ma działać sprawnie. Druga
    jest węższa: chodzi o oświatę dla warstw najuboższych.

Czego ten test nie sprawdza

Wiedza o epokach to jedna z dwóch rzeczy potrzebnych na egzaminie i nie ta,
za którą dostaje się najwięcej punktów. Druga to umiejętność czytania
tekstu
: rozpoznania, co utwór znaczy, jak jest zbudowany i po co autor
zrobił z nim to, co zrobił. Tego nie sprawdzi żaden test wielokrotnego wyboru
i nie ma na to skrótu poza czytaniem.

Jeśli powtarzasz konkretny utwór, w serwisie jest ponad pięćdziesiąt osobnych
testów ze znajomości lektur: od „Asiuni”
i „Karolci” po „Lalkę”, „Wesele” i „Zbrodnię i karę”.